Twee dagen geleden, op 31 maart 2011, diende de D66 fractie in de Raadsvergadering van Gemeente Utrechtse Heuvelrug een motie in om versneld onderzoek te doen naar zondags opening (lees: het geheel of gedeelteljk afschaffen van de gebruikelijke zondagssluiting). Hier schreef een van de lokale D66 aanhangers een blog over dit onderwerp. De politieke kant van deze motie van coalitiepartner D66 blijft in dit essay buiten beschouwing.
Er waren veel ondernemers die tesamen in de 90 minuten aan het begin van de Raadsvergadering over dit en twee andere onderwerpen mochten inspreken. Nagenoeg alle insprekers (paar winkeliers, een filiaalhouder van een supermarkt en meerdere vertegenwoordigers van locale ondernemers- en winkeliers-verenigingen) verklaarden zich tegen zondags opening. Een bloemlezing van de argumenten: het gaat de concurrentie verhoudingen in de retail verstoren (de grote ketens zijn in het voordeel, is de stelling), er komt nauwelijks extra omzet uit voort waardoor de extra personeelskosten niet gedekt worden, de winkelstraten blijven leeg (en doods) en er zijn nauwelijks successen van andere gemeenten te melden. De spreker uit Amerongen, voorzitter van de plaatselijke ondernemersvereniging, was wel voor. Hij zag als voordeel dat bezoekers van Kasteel Amerongen iets extra's wordt geboden door bijvoorbeeld karakteristieke Amerongse winkels, bijvoorbeeld galleries, open te houden.
D66 kreeg geen ondersteuning van andere raadsfracties. Bij de christelijk georiënteerde partijen uit principe, bij andere omdat men de einzelgang van D66 afkeurde, vermoed ik. Ook werd er fijntjes op gewezen dat de winkeliers hier kennelijk geen behoefte aan hebben. De andere partijen zagen daarom geen urgentie en gaven de motie geen steun.
Wat je zag is een D66 fractie die dringend behoefte had op dit onderwerp een ideologische kaart te spelen. Zij redeneerden met voornamelijk met rationele argumenten 'Waarom moeten we winkeliers beperkingen opleggen?’ en ‘Laat het maar aan vraag en aanbod over'.
De manier waarop de discussie gevoerd werd, bleek verlammend te werken. ZIj leverde veel primaire emoties op dat een vervolgdiscussie op voorhand geblokkeerd lijkt te zijn.
Een nieuwe kijk op dit onderwerp is nodig. Hieronder een voorzet op basis van 3 principes:
· ( Zondagse) winkelopening is een instrument voor betere dienstverlening aan recreanten, onze gasten. Dit kan bijvoorbeeld door a) op Hemelvaartsdag en 2e Paas/Pinksterdag winkels toe te staan open te zijn, zodat recreanten die eerder halsoverkop met kinderen op de camping gearriveerd zijn, in het nabije dorp de tijd krijgen om de noodzakelijke boodschappen te doen, en b) sta dorpskernen in de Gemeente toe themazondag(en) te organiseren waardoor nieuwe gasten komen (Kasteel & Kunst in Amerongen, Doorn Totaal, Driebergse dorpsfeest, enz). Gasten voelen zich zo warm onthaald in onze gemeente en komen terug. Resultaat: de middenstand blijft sterk en de bevolking heeft daar direkt voordeel bij.
· Maak (zondagse) winkelopening specifiek: niet alle winkels in alle dorpskernen op bepaalde zondagen openen maar gerichte openstelling toestaan. Dus de winkels in een kern toestaan open te zijn indien de dorpskern een speciaal thema of evenement biedt. Goede publiciteit van trekt extra winkelend publiek uit de omgeving en leidt dan tot meer omzet.
· Vermijd lokale gevoeligheden van de zondagsrust. Gebruik eerst Hemelsvaartdag, 2e paas- en pinksterdag (alle niet-zondagen) om iets te organiseren. En begin op zondag niet eerder dan om 13 uur.
Samengevat “Geen (zondags)opening puur vanwege de opening”, maar opening per dorpskern aan de hand van een thema programma of evenement rekening houdend met hier door de lokale kerk verankerde gevoeligheden rond zondagsrust.
P.S. Het is nogal naïef te verwachten dat onze lokale bakker op zondagmorgen open zal gaan om wat verse broodjes en croissantjes te kunnen verkopen, zoals soms gedacht wordt. De bakker kijkt wel uit ('s nachts bakken, dan winkel open voor kleine omzet). Toen ons gezin in België woonde, gingen we op zondagochtend naar bakker Brees op de Brusselsesteenweg in Tervuren. Je mocht dan buiten aansluiten, zo druk was 't er. Gelukkig duurde het niet lang want er waren veel bestellingen bij. De zondag was daarmee voor bakker Brees een topdag. De Belgen genieten van verfijnd eten, zijn bereid daar hun huis voor uit te komen en de prijs te betalen. Wij hebben die cultuur niet. Dus waarom zou onze bakker open gaan ?
